بنکەی زانیاری / تایبەتمەندیەتی

شێوەبەستنەوە

پرسیار و وەڵامەکانی تۆ بە شێوەی کۆدکردنی کۆتایی بۆ کۆتایی (end-to-end) پارێزراون، لەگەڵ چینێکی پۆست-کوانتەم لەسەر چینە کلاسیکییەکە. ئەم لاپەڕەیە دەربارەی ئەوەیە کە ئەوە بە ڕاستی چی دەپارێزێت.

ئەم لاپەڕەیە بە ئامێری وەرگێڕدراوە بۆ ئاسانکاری. ئەسڵی ئینگلیزی ئەو وەشانەیە کە کاری پێدەکرێت.

لە سەرەتاوە تا کۆتایی بە شێوەیەکی پێشڕەو

هیچ ڕێکخستنێک نییە بۆ کارکردن. هەموو نامەیەک لە هەموو گفتوگۆیەکدا لەسەر ئامێرەکەت دەگۆڕدرێت بۆ کۆد (encrypted) پێش ئەوەی بۆ هیچ شوێنێک بڕوات، و لەปลายە ڕاستەوخۆکەشەوە دەگۆڕدرێتەوە بۆ دەق (decrypted). ئەو پەیوەندییانەی کە نامەکە دەگوازنەوە ناتوانن بیخوێننەوە، هەروەها هیچ شتێکی نێوانیش ناتوانێت بیخوێنێتەوە.

"لایەنی بەرامبەر" لێرەدا خزمەتگوزاری Nymbotـە، کە دەبێت پرسیارەکەت بخوێنێتەوە بۆ ئەوەی وەڵامی بداتەوە. لە سەرەتاوە تا کۆک (End-to-end) واتە کەس ئیلسا ناتوانێت — بەواتای ئەوە نییە و ناتوانێت بەواتای ئەوە بێت یاریدەدەرەکە وەڵامی شتێک دەداتەوە کە هەرگیز نەبینویە. هاوچۆنی ناسراو ئایا وەڵامی پرسیارە جیاوازەکەیە دەربارەی ئەوەی کە ئایا دەبێت بزانێت کێ پرسیار کراوە.

کاگزی pakketکردنەوەی دیاری

نامەکان وەک دیارییەکانی Nostr گەشت دەکەن. هەر یەکێکیان سێ چین لە خۆیانە:

• a دەنگۆیەک — پەیامەکە خۆی، بەبێ واژۆ، بۆ ئەوەی هەرگیز نەتوانرێت بە پاتەوازی بۆ لایەنێکی سێیەم بسەلمێنرێت؛
• a مۆر، بە شێوەی کۆدکراوە بۆ وەرگر، و لەلایەن ناردەرەوە واژۆکراوە، کە ئەوەش ڕێگەی وەرگرە بۆ ئەوەی بزانێت کێ ناردوویەتی؛
• a پاککردنەوە، بە شێوازی کۆدکراو و واژۆکراو لەلایەن کلیلێکی بەکارهێنانی یەکجارەوە، کە تەنها ئەوەیە کە ڕێگەیەک (relay) دەبینێت.

کە ڕێگەیەک (relay) کە ترافیکەکەت لێ ڕاگرتووە، ڕووداوێک لە کلیلێکەوە دەبینێت کە تەنها بۆ ئەو نامەیە بوونی هەیە، ئەویش ئاراستەی کلیلێک کراوە کە ناتوانێت بە هیچ شتێکی تریەوە پەیوەندی پێوە بکات، لەگەڵ کاتێکی ڕێکەوتایی. شیکردنەوەی مێتاداتا لەسەر دە封装ەکان (wraps) زۆر کەم دەبەخشێت.

کۆپییەکی هەر نامەیەک لەگەڵ کلیلەکەی خۆتدا کۆدەکرێتەوە، ئەمەش ئەو ڕێگایەیە کە مێژووی تۆ لەسەر ئامێرێکی نوێ لە ڕێگەی ڕێڵێکانەوە (relays) دەگەڕێتەوە نەک لە ڕێگەی چ کۆدکردنەوەیەکی لای سێرڤەرەوە.

هەمبێژی پۆست-کوانتەم (Post-quantum hybrid)

چینە کلاسیکییەکە ئەلیکتیک-کێڤەیە (elliptic-curve). کۆمپیوتەرێکی کوانتەمی بە ئەندامێژێکی پێویست بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو دەشکێنێتەوە — ئەو ترافیکەی ئەمڕۆ گیرۆ دەکراوە، چەند ساڵێک دواتر دەگۆڕدرێت بۆ دەقێکی خوێندرەوە. بۆیە کۆدکردنەکە بریتییە لە ه𝙞بریدکۆتایی کلیلێکی ML-KEM لەگەڵ گۆڕینەوەی کلاسیکی دەستەجێکردووە، و هێرشبەر دەبێت هەردووکیان بشکێنێت بۆ ئەوەی بتوانێت هیچ شتێک بخوێنێتەوە.

ML-KEM ئەو KEM-ە تۆڕییەیە کە لەلایەن NIST وەک ستاندارد دانراوە. پێکەوەبەستن لەبری جێگرتنەوە بە ئەنقەستە: ئەگەر دەرکەوت کە گریمانەی تۆڕییەکە هەڵەیە، هێشتا چەمانەوەی ئەلیکتریک (elliptic curve) لەبەردەستدایە، و بە هەمان شێوە لە بەرامبەردا.

Nymbot ڕاگەیاندنێکی توانای واژەکراو بڵاو دەکاتەوە کە کلیلەکەی KEM لەگەڵدایە، بۆ ئەوەی ئەپەکەی تۆ بتوانێت بەبێ ڕکابەری گەڕان (lookup race) کە ڕەنگە نامەکە تەنها بە شێوەی کلاسیک بەجێبهێڵێت، پەختەی پێ بکات. ئەپەکەی تۆش یەکێکیان بڵاو دەکاتەوە، ئەمەش ئەو ڕێگەیەیە کە وەڵامەکان بە شێوەی هیبرید دەگەڕێنەوە.

ئەوەی سێرڤەرەکە دەبینێت

دقیق بوون لەم بابەتەدا گرنگترە لەوەی کە لەبارەیەوە دڵنیا بکەیتەوە.

ناوەکانی گفتوگۆ لەسەر ئامێرەکەت دروست دەکرێن، ئەمەش و reason بۆ ئەوەیە کە یەکێکە لەو کەمانەی کە پەیوەست بە بەکارهێنانی تۆوە و هەرگیز لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە ناردراون.